Vacare

‘Haal meer uit de zomer (Vacare Deo)’. Daarover gaat de laatste dienst die ik leid voordat ik op vakantie ga (maandag 19 juli). Maar ik merk dat ik de behoefte heb om al te gaan afbouwen. En dat is nog best lastig want er is nog van alles te doen, niet in de laatste plaats het voorbereiden van het nieuwe seizoen. Maar dat is voor een belangrijk deel gebeurd. Dus nu ga ik langzamerhand alles leeg maken, ga ik proberen vrij te worden van al de bezigheden die zich aandienen.

‘Vacare’ noem ik dat nu maar even. Daar komt ons woord vakantie (vacantie) vandaan. Vacare betekent dus vrij zij, leeg zijn, zoals een kerkelijke gemeente vacant wordt genoemd als er geen eigen predikant is.

Vacare is tegelijk een monastieke term. ‘Vacare Deo’ betekent voor de kloosterling: leeg worden voor God, je van binnen vrij maken zodat Gods stem, die door alle drukte van het alledaagse leven zo gemakkelijk wordt weggedrukt, gehoord kan worden. Die stem zegt : Stop! (ook wel: Sabbat!) Want hij wil rust geven.

Daarom schrijf ik even een tijdje geen blogposts meer. Ik vier vakantie. Ik hoop er begin september weer te zijn!

Mocht je in deze ‘vacante’ periode hier op de weblog terecht komen, overweeg dan zelf ook even: Hoe vrij ben ik zelf momenteel? Vrij voor God? Vrij voor anderen?

Mocht je toch ook teksten willen lezen om nieuwe inspiratie op te doen, kijk dan eens hier:

www.josdouma.nl

www.tijdmetjezus.nl

Meditatie als concentratie op Christus

Ik ben deze weken bezig met het herschrjven van mijn boek (uit 2002) ‘Op het spoor van meditatie. Biddend luisteren naar Gods Woord’. In oktober zal dit boek in gewijzigde vorm uitgebracht worden onder de titel ‘Als uw woorden open gaan. Mediterend Bijbellezen’. Ik geef er een hoofdstukje uit door dat gaat over meditatie als concentratie op Christus.

Meditatie als concentratie op Christus

De meditatie van een Bijbelwoord heeft uiteindelijk maar één doel: dat we Christus ontmoeten en dat we leren leven met hem die door zijn Geest in ons woont en ons van binnenuit wil veranderen naar zijn beeld.

In dat kader reik ik hier een meditatieve methode aan om je te concentreren op Christus, de levende, die in het centrum van ons bestaan aanwezig wil zijn. Het is een manier om gestalte te geven aan het verlangen dat Christus steeds meer centraal komt te staan in je leven.

Gods woord zegt over Christus:

Door niemand anders kunnen wij worden gered, want zijn naam is de enige op aarde die de mens redding biedt. (Handelingen 4:12)

Ik had besloten u geen andere kennis te brengen dan die over Jezus Christus – de gekruisigde. (1 Korintiërs 2:2)

Daarom heeft God hem hoog verheven en hem de naam geschonken die elke naam te boven gaat, opdat in de naam van Jezus elke knie zich zal buigen, in de hemel, op de aarde en onder de aarde, en elke tong zal belijden: ‘Jezus Christus is Heer,’ tot eer van God, de Vader. (Filippenzen 2:9-11)

Christus is Gods mysterie, in wie alle schatten van wijsheid en kennis verborgen liggen. (Kolossenzen 2:2-3)

Christus is alles. (Kolossenzen 3:11)

Deze Christus, die Jezus heet en Heer is, wil elk moment van de dag door ons beleden worden. Van zijn intense en intieme tegenwoordigheid mogen we ons voortdurend bewust zijn en bewust worden, zodat we het met Paulus gaan mee zeggen (Galaten 2:20):

Ikzelf leef niet meer, maar Christus leeft in mij.

School voor spiritualiteit (predikantenretraites)

Deze weken ben ik onder meer bezig met het uitwerken van plannen voor een ‘School voor spiritualiteit’. Als ik dat heel kort omschrijf, doe ik dat zo: een leeromgeving waar theologie en praktijk van spiritualiteit hand in hand gaan. Een wat open formulering dus, want ik denk niet aan een compleet opgetuigde organisatie, maar vooral aan een aanbod voor predikanten om iets te doen aan hun persoonlijke spiritualiteit.

De eerste concrete invulling van deze School voor spiritualiteit zal zijn het aanbieden van een zestal predikantenretraites in het seizoen 2010-2011. Deze retraites (2 keer een 3daagse, 2 keer een 24uurs en 2 keer een dag) zullen plaats vinden in het recent geopende retraitecentrum ‘Safe Haven’ van stichting renoVita. Hieronder geef ik alvast een korte aanduiding van de retraites. De organisatie is nog niet helemaal rond maar dat zal binnen enkele weken wel het geval zijn.

In alle retraites staat een spirituele omgang met de heilige Schrift (lectio divina) en het beoefenen van de stilte (zwijgen voor het Woord) centraal. De eerste retraite is een dagretraite (10.00 tot 20.00 uur) en valt samen met het begin van de Maand van de Spiritualiteit die dit jaar als thema ‘Tijd maken’ zal hebben.

Ben je een predikant? Stuur een mailtje als je interesse hebt, dan houd ik je op de hoogte. (j.r.douma@planet.nl)
Ken je een predikant? Attendeer die predikant dan op dit aanbod aan predikantenretraites!

Voor meer actuele informatie over de retraites kun je hier terecht: www.josdouma.nl/schoolvoorspiritualiteit.

————–

retraitedag
Mag ik even stilte? Tijd maken om bij God te zijn

Predikanten zijn geroepen om anderen voor te gaan in het leven met God. Maar ze vinden het zelf ook vaak moeilijk om tijd te maken om bij God te zijn. Over dit thema (dat ontleend is aan de Maand van de Spiritualiteit in november) spreken we door. En er wordt geoefend met stil-zijn.

maandag 1 november 2010
10.00 tot 20.00 uur
12 deelnemers

——————-

3daagse retraite
Lectio divina en preekvoorbereiding. Spirituele verdieping van het preekproces

Predikanten zijn meestal goed geschoold in de exegese van Schriftteksten. Maar als het gaat om een meer spirituele omgang met Gods Woord hebben ze behoefte aan verdieping en oefening. Tijdens deze retraite staat een eeuwenoude monastieke vorm van Schriftlezen centraal: de lectio divina. Zowel praktijk als theorie komen ruimschoots aan bod.

woensdag 17 tot vrijdag 19 november 2010
woensdag 16 februari tot vrijdag 18 februari 2011
start op woensdag 10.00 uur, afsluiting op vrijdag 15.00 uur
8 deelnemers

—————–

retraitedag
Zoek rust, mijn ziel, bij God alleen. Zorgen voor je ziel

Wie als predikant zorgt voor de zielen van mensen, moet ook voor de eigen ziel zorgen. Wat houdt dat in? En hoe doe je dat?

woensdag 5 januari
10.00 tot 20.00 uur
12 deelnemers

——————-

24uurs retraite
Zwijgen voor het Woord. De zegen van de stilte

Predikanten ervaren net als alle mensen dat de dagen vaak overvol zijn. Hoe vind je rust om de stilte te zoeken? Hoe word je stil? Tijdens deze retraite wordt geoefend met stil-zijn in de hoop dat je de stilte mee kunt nemen in je dagelijkse werk.

donderdag 6 tot vrijdag 7 januari 2011
woensdag 6 tot donderdag 7 april 2011
begintijd en eindtijd 11.00 uur
8 deelnemers

—————–

Allemaal Godzoekers… (preek)

Op zondagmorgen 27 juni heb ik in de Fonteinkerk een preek gehouden waarin het thema ‘Allemaal Godzoekers’ centraal staat. Dit naar aanleiding van de wandeltocht van Boele Ytsma (kijk op www.boeleytsma.nl). Als je naar deze pagina op mijn website gaat, dan vind je de uitgeschreven tekst van de preek. De preek is ook beschikbaar als pdf: Allemaal Godzoekers.

Lees hieronder een passage uit de preek:

Een paar weken geleden ontving ik van een gemeentelid een liedtekst omdat hij de tekst goed vond passen bij het thema van deze dienst:

We dwalen door het leven
Op zoek naar echtheid en naar zin
Maar het leven blijkt een doolhof
Met onszelf er middenin

We slepen ons voort over wegen
Zonder eind zonder begin
Een levenslange zoektocht
Naar uiteindelijke zin

Vertrouwde zekerheden
Verdwijnen als sneeuw voor de zon
Je hechte fundamenten schudden
Je wereldbeeld valt om

Het zijn de woorden van een twijfelaar, een zoeker. Er valt van alles om…

Misschien herken je het niet. Dan hoop ik dat je toch het geduld hebt om te blijven luisteren naar de stem van de aangevochtene, de zoeker, de twijfelaar.

Misschien herken je het wel, en ben je blij dat het genoemd mag worden, dat er woorden aan worden gegeven. Als je zo’n zoeker bent, zo’n twijfelaar, als je je soms meer een ongelovige dan een gelovige voelt, als je worstelt met existentiële en met intellectuele vragen die je geloof aan het wankelen hebben gebracht, dan wil ik vandaag tegen je zeggen, hier in de kerk: wees welkom in ons midden. Wees welkom in ons midden.

Twijfelaar, wees welkom!

Zoeker, voel je thuis!

Aangevochten gelovige, je mag er zijn!

Ik zeg er meteen dit bij: we verheerlijken de twijfel hier niet, maar we verwelkomen wel de twijfelaar. We willen graag naast je zitten, we willen een eindje met je meelopen, we willen horen waar je worsteling zit, je pijn, je frustratie.

Boele Ytsma schrijft in zijn boek over de zoeker en het verlangen (blz. 20) over die twijfel: “Ik voer geen pleidooi voor de twijfel. (…) De twijfel is immers zo begerenswaardig niet. De twijfel brengt onrust, paniek, pijn. Wie zou daar eufoor over willen zijn? Ik verkondig geen twijfel, maar constateer haar en neem haar als uitgangspunt. Wie oog in oog met de twijfel staat, kan haar niet ontkennen.”

Nee, we verheerlijken de twijfel hier niet, maar we verwelkomen wel de twijfelaar. En zeg het tegen ons als je het gevoel hebt dat we je niet serieus nemen. Zeg het tegen ons als we te snel en te gemakkelijk zeggen dat je maar meer moet bidden en Bijbellezen, of dat het vanzelf wel over gaat omdat het een voorbijgaande fase is, die twijfels van je.

Ik wil graag iets uit de bijbel voorlezen

In het verslag dat vandaag in het Nederlands Dagblad staat van de wandeltocht van afgelopen woensdag, kwam ook de ouderling even langs die op een klassiek huisbezoek de Bijbel open doet. En opeens blijkt het gesprek dat al op gang was gekomen met de gemeenteleden waar hij op bezoek was te stokken. In het verslag in het ND staat het zo:

Er volgt een niet weer te geven discussie over taal, staan op de schouders van het voorgeslacht en Bijbelse kaders. Dan slaat Douma zijn bijbel open en leest als ‘luisteroefening’ Psalm 63.
Voor Sas maken de woorden iets kapot. ,,Voor je ging lezen voelde ik een verbinding tussen ons, zoals we hier lopen. Nu ben ik die verbinding kwijt.’’ Misschien komt dat omdat het Woord als ,,een tegenover binnenkomt’’, reageert Douma. ,,Denk aan een klassiek huisbezoek waar de ouderling opeens de Bijbel opent. Het gesprek is meteen weg.’’

Ik bracht zelf die ouderling in. Veel ouderlingen en gemeenteleden kennen deze ervaring: dat er al best een goed gesprek op gang gekomen is, maar dat op een gegeven moment – omdat de ouderling zich dat nu eenmaal heeft voorgenomen heeft – de bijbel open moet. Het zorgt dikwijls voor een kink in het gesprek. Nu denk ik dat er hier in de eerste plaats communicatief iets mis gaat. Heel veel ouderlingen (en andere bezoekers) weten dat ook wel en hebben allang andere manieren gekozen om de bijbel op een veel natuurlijker manier in het gesprek in te brengen.

Maar ik reageerde tijdens de wandeling dus op John Sas die zei: ‘Voor je ging lezen voelde ik een verbinding tussen ons, zoals we hier lopen. Nu ben ik die verbinding kwijt.’ Ik snapte dat heel goed, herkende wat er gebeurde en illustreerde dat dus met het voorbeeld van de ouderling. Maar ik voegde dus ook iets toe, omdat de verbroken verbinding niet alleen communicatief maar ook theologisch te duiden is: zodra de bijbel open gaat klinkt er een Tegenstem, is er de Tegenspraak, is er een Tegenover, word je gedwongen opeens vanuit een heel ander perspectief te gaan kijken, een perspectief dat niet zonder meer aansluit bij het perspectief van waaruit het gesprek tot dan toe werd gevoerd.

Dat kan ook in die huisbezoeken aan de hand zijn (geweest): het gesprek loopt best lekker zolang het over de alledaagse dingen gaat, en als Gods woorden dan open gaan wordt dat ervaren als een inbreuk. (Tussen haken: uiteraard weet ik ook dat dat gesprek dat op gang is gekomen aan het begin van het huisbezoek soms ook al een heel geestelijk karakter heeft; dán is het communicatief erg onhandig om te zeggen: ‘laten we dan nu beginnen met het huisbezoek en samen bidden en de bijbel open doen’.)

Overigens beleefden andere tochtgenoten het heel anders dan John Sas. Hoe dan ook, de centrale gedachte die ik wilde communiceren met het meenemen en openen van het zakbijbeltje was deze: ik geloof dat het heel belangrijk is om in ons zoeken naar God niet te vergeten dat Gods stem klinkt als de heilige schriften open gaan en ik geloof dat die woorden ook een tegenstem moeten zijn die voorkomt dat we al te zeer alleen met onze eigen gedachten en ideeën bezig zijn.

Met een zakbijbel door net gemaaid gras

Vandaag staat er in het Nederlands Dagblad een verslag van de wandeling van afgelopen woensdag over het pionierspad. Net op deze dag, waarop ik ook meeliep als tochtgenoot van Boele Ytsma, was er een ND-journalist mee om  de sfeer te proeven en iets van de tocht door te geven aan de lezers van het ND. Jammer genoeg is het artikel niet digitaal beschikbaar  - misschien een goede gelegenheid om eens een proefabonnement te nemen;-).

Na de tocht had ik zelf nog geen reflectie geschreven omdat ik dit verslag even afwachtte. Ik geef een paar passages weer en schrijf er dan wat van mijn bevindingen bij.

Zes mannen lopen zij aan zij over een breed pad midden in de Flevopolder. De droge, zojuist gemaaide grasstoppels krakken onder de wandelschoenen.
De zon brandt op de hoofden; rugzakken zorgen voor zweetplekken. Een van hen vist een zakbijbeltje uit de wijde zak van zijn korte broek en leest al lopend een paar verzen van Psalm 63 voor uit de NBG’51-vertaling.
,,O God, Gij zijt mijn God, U zoek ik, mijn ziel dorst naar U, mijn vlees smacht naar U, in een dor en dorstig land, zonder water.’’ Het blijft stil, even.

We waren inmiddels is een stevig gesprek beland naar aanleiding van Boeles nieuwe boek ‘Authentiek. De zoeker en het verlangen’. In de vorige blog heb ik al geschreven dat ik Boele wilde vragen waarom er in de rugtas die hij (volgens opmerkingen in hoofdstuk 10 ‘Lichter reizen’) alleen wilde vullen met de vrucht van de Geest niet ook een zakbijbeltje paste. Al pratend zei Boele zelf op een gegeven moment: ‘Het mooiste is eigenlijk om gewoon de bijbel open te doen en te zien wat er dan gebeurt.’ Dat vatte ik op als uitnodiging om Psalm 63 gedeeltelijk voor te lezen. Er viel daarna een stilte. Even. Inderdaad, het was te kort – ik verbrak de stilte omdat ik haast had (ik zou immers maar een uurtje meelopen, en er moest nog veel gezegd worden, vond ik). Terecht waarschuwt Boele in zijn boek voor de valkuil van de haast: ‘Zoeken verdraagt geen haast’ (Authentiek, blz. 115-119).

Het verslag gaat verder:

Tot nog toe hebben de wandelaars elke dag een goede klik met elkaar, vertelt de joviale Ytsma. ,,Ze zijn snel op elkaar betrokken en gesprekken gaan echt ergens over.’’ (…) Jos Douma, schrijver, blogger en vrijgemaakt predikant, loopt maar een uur mee. Dat is niet vanwege de brief van een bezorgde vrijgemaakte die hij vooraf kreeg met de waarschuwing om toch niet met een geloofstwijfelaar op stap te gaan, maar vanwege een blessure uit zijn jeugdjaren. Douma realiseert zich dat een uur snel voorbij is, dus hij gaat er al snel vol in. Het blijkt de stevigste discussie van de dag te worden, waaraan alle wandelaars hun bijdrage leveren.

Dat was dus inderdaad wel een beetje zo: ik ging er vol in, omdat ik vond dat onze wandeltijd kostbaar was, te kostbaar om alleen maar te wandelen en niet het gesprek aan te gaan waarnaar Boele op zoek is. We mogen immers van mening verschillen en elkaar bevragen – dat is ook wat Boele voorstaat. Als we maar – en dat is een heel belangrijk punt – allemaal in die rugtas meenemen op onze tocht:

Liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing. Dat is de lichtgewicht uitrusting die ons van pas komt. (blz 251)

En ik denk dat het gesprek ook in die geestelijke sfeer verlopen is. We zochten elkaar, we wilden onze vooroordelen bevragen op hun houdbaarheid, en we konden samen komen op de plek waar we de bijbel openden om ons te laten inspireren. Boele had trouwens inmiddels mijn vraag beantwoord. Daarover schrijft hij in zijn eigen verslag van die dag:

Blogger en predikant Jos Douma heeft een zakbijbeltje meegenomen om mij de vraag te stellen: past dat kleine reisbijbeltje nog in de bagage van de zoeker als hij lichter wil reizen? Hij blijkt in hoge mate te begrijpen wat ik niet meer mee wil nemen, maar, zo is zijn vraag: wat gaat nog wel mee? Ik zeg hem dat het zakbijbeltje zeker meegaat.

Ook in het ND-verslag wordt daar woorden aan gegeven:

Douma – die Authentiek al deels heeft doorgenomen en met paginanummers erbij nauwkeurig weet te citeren – constateert dat Ytsma regelmatig de Bijbel citeert, ,,maar als illustratie en niet als beginpunt’’. En waar Ytsma opsomt wat hij meeneemt op reis, komt de Bijbel niet voor. Vandaar dat Douma als symbool een zakbijbel bij zich heeft gestoken.
,,Mooi’’, mompelt Ytsma, die ietwat verlegen lijkt met de ,,hoop vragen’’. Hij valt stil en Douma gaat door. Dan maakt Ytsma duidelijk dat de zakbijbel zeker mee moet op reis. Maar over de Bijbel wil hij niet vooraf van alles zeggen.
Dat doet hij liever achteraf, als hij geraakt en ontroerd is. ,,Ik heb niet theologisch beredeneerd geschreven, maar uit de ervaring van de zoeker.’’

Wordt vervolgd…

Tochtgenoot met zakbijbeltje

Boele Ytsma voert in zijn boek ‘Authentiek. De zoeker en het verlangen’ een pleidooi voor lichter reizen. Morgen ga ik een eindje met hem meelopen. Het belooft prachtig weer te worden. Ik zal komen gekleed in poloshirt en korte broek en op sandalen. Best licht dus. In de korte broek zitten vrij ruime zakken. In één van die zakken neem ik morgen een zakbijbeltje mee.

Boele wil op zijn tocht vooral heel veel niet meenemen: ‘zware dogma’s, dikke belijdenissen en vastgeroeste gewoontes’. Wat hij wel meeneemt is prachtig:

Nee, dit is wat je zou moeten meenemen: liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing. Dat is de lichtgewicht uitrusting die ons van pas komt. (blz 251)

Ik vind het prachtig en tegelijk te weinig. En daarover zou ik morgen met Boele in  gesprek willen zijn. Waarom zit er geen zakbijbeltje in jouw lichtgewicht uitrusting? Zeker, ik weet ervan dat je met de bijbel op zak van alles dicht kunt timmeren, dat je over de bijbel heen allerlei massieve theorieën kunt leggen, en dat is ook allemaal gebeurd en het gebeurt ook nog allemaal. Maar het is mij te weinig als je zegt ‘Alle spreken over boven komt van beneden’, ook al besef is beter dan vroeger dat ook de vingerafdrukken van mensen op de heilige schriften staan.

Voor mij is de bijbel de plek waar ik bij uitstek de stem van God hoor. En mijn ervaring is:

Ik zal voortgaan op de weg van uw geboden,
want u geeft mij ruimte. (Psalm 119:32)

Als uw woorden opengaan, is er licht
en inzicht voor de eenvoudigen. (Psalm 119:130)

De weg. Ruimte. Licht. Eenvoud. Allemaal woorden die ook in ‘Authentiek’ een cruciale rol spelen. En het inspireert me mateloos als ik daarover in de bijbel ga lezen. Daar kom ik ook Godzoekers tegen:

God, u bent mijn God, u zoek ik,
naar u smacht mijn ziel,
naar u hunkert mijn lichaam
in een dor en dorstig land, zonder water.

In het heiligdom heb ik u gezien,
uw macht en majesteit aanschouwd.
Uw liefde is meer dan het leven,
mijn lippen zingen uw lof. (Psalm 63:2-4)

Lichter reizen

Ik ben begonnen in het nieuwe boek van Boele Ytsma. En voor de aardigheid dacht ik: laat ik eens achterin beginnen. Want in de zorgvuldig en mooi gecomponeerde opbouw van het boek valt mij iets op. In deel II ‘Het verlangen – leven in eenvoud’ bespreekt Boele namelijk heelheid in vier relaties, achtereenvolgens: de relatie tot de natuur, de ander, mijzelf en God. Iets dergelijks kwam ik trouwens ook tegen in een boek van Henri Nouwen: ‘Open uw hart’. Daarin bespreekt Nouwen drie wegen in deze volgorde: op zoek naar ons diepste zelf, naar onze medemensen, naar God. Waarom deze volgorde? Ik zeg niet bij voorbaat dat het niet goed is om het zo te doen, maar ik geloof wel dat het verhaal dat je te vertellen hebt een andere dynamiek krijgt al naar gelang het beginpunt dat je kiest.

Ik kom daar nog wel eens op terug. Nu ga ik nog iets verder naar achteren in het boek: hoofdstuk 10 ‘Lichter reizen’. Het gaat daarover de voorbereiding op de reis die je gaat maken. Boele stelt een zevental vragen:

1. Waar begint de reis?
2. Waar gaat de reis naartoe?
3. Wat is het landschap?
4. Ben ik er klaar voor?
5. Wie zijn mijn tochtgenoten?
6. Wat neem ik mee?
7. Ga ik echt?

Als het om het ‘lichter reizen’ gaat is met name die zesde vraag belangrijk. Ook voor mij, omdat ik morgen een stukje met Boele ga meelopen, en me ook afvraag wat ik mee ga nemen. Boele beschrijft eerst wat we in ieder geval niet zouden moeten willen meenemen:

“Licht reizen is ook ons devies. We zullen dus moeten schiften: wat nemen we mee en wat laten we achter? We kunnen onmogelijk alles meeslepen. Zware dogma’s, dikke belijdenissen, vastgeroeste gewoontes, vertrouwde kerkbanken en preekstoelen – het lijkt me allemaal te zwaar om mee te torsen.” (blz 251)

Over die kerkbanken en preekstoelen zijn we het snel eens: die zijn echt te zwaar. En van mij hoef je dogma’s, belijdenissen en gewoontes ook niet mee te nemen als je ze bij voorbaat typeert als respectievelijk ‘zwaar’, ‘dik’ en ‘vastgeroest’. Maar hier beginnen wel mijn vragen. Ik geloof namelijk dat er dogma’s, belijdenissen en gewoontes bestaan die niet zwaar, dik en vastgeroest zijn, maar die juist ruimte scheppen, licht scheppen en je bevrijden uit je al te menselijke denkpatronen. Bij Boele klinkt hier heel sterk het afscheid van de Kathedraal van Zeker Weten door.  Wat mij betreft herkenbaar en ik maak het voor een groot deel ook wel mee. Maar wat is het alternatief voor die Kathedraal? In een eerdere blogpost (Omdat het mij raakt, september 2009) heb ik die vraag ook al eens gesteld. Ik schreef toen:

Geïnspireerd door Henri Nouwen en Anselm Grün zou ik de suggestie willen doen dat de beweging van het verlaten van wat Boele de Kathedraal van Zeker Weten noemt (en waarvoor hij een sterk negatieve inkleuring nodig heeft van alles wat lijkt op ‘kerkelijke leer’ – velen herkennen dat overigens, maar anderen – waaronder ikzelf – snappen het wel maar herkennen het niet op dezelfde manier) ook een beweging zou kunnen zijn (iets anders van karakter en meer spiritueel geformuleerd) van het Huis van de Angst naar het Huis van de Liefde.

Dat is een heel lange zin. Dat geeft aan dat ik wat zoekende ben. Laat ik het helderder zeggen: ik snap Boeles beweging, maar maak haar in haar consequenties niet mee. Zelf zou ik het zo willen zeggen: ik ben verhuisd van het Huis van de Angst naar het Huis van de Liefde. Of liever: ik heb het Huis van de Liefde leren kennen en ik verblijf er wel eens (soms – even) maar ben ook geneigd om weer in het Huis van de Angst te gaan wonen omdat ik een zekere drang tot controle heb en het lastig vind om kwetsbaar te zijn en het gemakkelijker vind om volgens regels te leven dan volgens de Geest. Het is allemaal nogal dubbel, nogal onaf, nogal paradoxaal. Want wie zou er nu nog terugwillen naar het Huis van de Angst als je het Huis van de Liefde hebt leren kennen? – en toch gebeurt het…

Terug nu naar het beeld van het reizen: Boele vertelt ook wat hij wel wil meenemen:

Nee, dit is wat je zou moeten meenemen: liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing. Dat is de lichtgewicht uitrusting die ons van pas komt. (blz 251)

Het eerste wat ik dan zeg: Prachtig! Want dit is zo belangrijk als we elkaars tochtgenoten willen zijn, helemaal ook als we verschillen ervaren bij het invulling geven aan die tocht. Tochtgenoten c.q. kerkgenoten kunnen elkaar zo veroordelen, zo klem zetten, zo afschrijven als ze ergens verschil van inzicht over hebben. En je zou haast geneigd zijn om alles waar je verschil van inzicht over kunt krijgen dan maar los te laten. Maar als je alles los laat, kan er ook een moment komen dat je met lege handen staat, omdat je teveel bent kwijt geraakt.

Ik ben tochtgenoot

Vandaag kreeg ik van Boekencentrum een presentexemplaar toegestuurd van het nieuwe boek van Boele Ytsma: Authentiek. De zoeker en het verlangen. Daarmee heb ik mezelf verplicht om het boek te lezen en er op mijn weblog iets over te schrijven. Dat ga ik zeker doen! Sterker nog: daar ben ik nu dus al mee bezig. Bovendien bereikte me het verzoek om het boek te recenseren voor het Nederlands Dagblad. Ook dat ga ik doen, maar gelukkig wordt dat over de zomerweken heen getild: half augustus moet ik de recensie rond hebben. In de tussentijd kan ik hier op de weblog mooi alvast wat vingeroefeningen doen.

Sinds vandaag prijkt er op mijn website ook een banner met de tekst ‘Ik ben tochtgenoot’. Je ziet de banner ook in beeld bij deze blogpost. Maar wat zegt die uitspraak nu eigenlijk precies? Laat ik me wellicht niet ook teveel meeslepen in dit project van Boele? Bewaar ik wel voldoende afstand? Word ik misschien niet ook meegezogen in een denklijn die zich eigenlijk maar moeilijk laat verenigen met waar ik zelf voor wil staan? Ben ik wel op een zelfde manier zoeker als Boele dat is? Matchen zijn en mijn verlangen wel met elkaar? Wek ik niet de indruk dat ik het van harte eens ben met alles wat Boele doet en vindt en zegt?

Deze vragen kregen voor mij vandaag enige urgentie omdat een lezer van het Nederlands Dagblad vandaag een verontruste brief op mijn deurmat liet vallen. Hij (wie het was, doet er verder niet toe, ik beantwoord zijn brief ook persoonlijk) sprak uit dat hij pijnlijk getroffen was door het bericht in het Nederlands Dagblad van gisteren waarin vermeld stond dat ik samen met vele andere twijfelaars de ‘geloofstwijfelaar’ Boele Ytsma ging vergezellen op een voettocht. Het frappeerde hem dat hij me aantrof als ‘godzoeker’, terwijl ik ‘als dienaar van het goddelijke Woord tot taak heb vrijmoedig en met vast overtuiging de boodschap over Jezus Christus de gekruisigde uit te dragen’. Ook zag hij het gegeven dat ik me voelde aangesproken door het ‘oecumenische statement’  als ‘het zoveelste symptoom van de ontmanteling van de gereformeerde kerken waarbinnen u uw ja-woord als predikant hebt gegeven.’ De briefschrijver wenste me toe dat ik van koers zou veranderen zodat e weer sprake van herkenning coram Deo kon zijn.

Kijk, ik vind zo’n brief uiteraard niet aangenaam, mede omdat de voorstelling van zaken die gegeven wordt niet helemaal overeenkomt met mijn beleving van de werkelijkheid. Anderzijds biedt de geuite bezorgdheid (de schrijver nam toch maar de moeite om er een brief over te sturen en me persoonlijk aan te spreken) ook een goed aanknopingspunt om eens een aantal serieuze vragen onder de loep te nemen rond de wandeltocht met Boele Ytsma en rond zijn boek ‘Authentiek’.

Eerst maar even over de wandeltocht. Komende woensdag ga ik meelopen. Ik ga maar een kort stukje doen (Boele, als je meeleest, dan weet je dat alvast), maar dat heeft vooral een fysieke reden (voor wie erin geïnteresseerd is;-): op mijn veertiende heb ik eens een lelijke val gemaakt waarbij mijn linkerbeen uit de kom is geschoten. Dat was niet prettig. Dat been is in het ziekenhuis weer in de kom gezet (ik heb maar nooit gevraagd hoe ze dat precies voor elkaar hebben gekregen) en daarna heb ik een tijdlang met krukken gelopen. Alles is naar omstandigheden weer erg goed gekomen (de dokters zeiden dat ik van geluk mocht spreken) maar dat been is toch een zwakke plek gebleven: als ik wat langere afstanden loop (dan hebben we het over enkele kilometers) dan heb ik de dagen daarna weer last van mijn been. Dat is dus de reden dat ik een uurtje meeloop. Ik hoop om 10 uur bij Trekkersveld te zijn (als de files niet tegenzitten) en dan dus zo’n 5 kilometer af te leggen, Boele en anderen te ontmoeten en een kadootje aan Boele te geven dat ik namens een gemeentelid hier in Haarlem mocht aanbieden (ik weet ook niet wat er in zit).

Het zoekende karakter van het geloof

In het Nederlands Dagblad wordt vandaag aandacht gegeven aan de tocht die Boele Ytsma volgende week gaat maken in het gezelschap van vele andere zoekers en reisgenoten. Gisteren werd ik door een van de redacteuren van het ND opgebeld om iets te vertellen over mijn motieven om mee op weg te gaan. Lees het stukje mee dat daaraan werd gewijd:

Ytsma maakte vorig jaar naam met zijn eerste boek Van de kaart. Manifest van een gepassioneerde twijfelaar. Daarin beschreef hij hoe hij van een ‘Bijbelgetrouw evangelisch christen’ een geloofstwijfelaar werd. Sindsdien is hij regelmatig in de media te vinden.

Zijn blog zoekendgeloven.nl, waar hij dagelijks een bericht plaatst, trekt achtduizend bezoekers per maand.

Een van hen is Jos Douma, vrijgemaakt predikant in Haarlem en zelf blogger. ,,De thematiek waarmee Boele bezig is – zoeken, verlangen, twijfel – vind ik erg zinvol voor de kerken. Ik denk dat ik in de jaren dat ik predikant ben, te veel vanuit het ideaal van het geloof heb gepreekt en te weinig woorden heb gegeven aan het zoekende karakter van het geloof, dat bij veel gelovigen existentieel aanwezig is.

Ook het oecumenisch statement dat Boele met de tocht maakt, spreekt mij aan. Ik heb de laatste jaren meer contacten gekregen in de evangelische wereld en in de Protestantse Kerk en proef grote verwantschap, vooral als het gaat over spiritualiteit.’’

De zondag na de wandeltocht preekt Douma in zijn eigen gemeente over geloofstwijfel, met als thema: ‘We zijn allemaal godzoekers’. De tocht van Ytsma en de zijnen is op www.tochtgenoten.nl dagelijks in woord en beeld te volgen.